Dębogórze, Dębogórze-Wybudowanie, Kazimierz, Kosakowo, Mechelinki, Mosty, Pierwoszyno, Pogórze, Suchy Dwór, Rewa

Na kaszubską nutę

Październik 3, 2010 : Kultura i psychologia

skrzypce Muzyka i śpiew  towarzyszyły Kaszubom przez całe życie i były nieodłączną częścią ich kultury i tradycji. Stąd,  w trakcie odbywających się obecnie na terenie Kaszub  festynów, festiwali czy dożynek, nie może zabraknąć kapeli kaszubskiej. W każdej szanującej się kapeli, oprócz instrumentów znanych wszystkim, ot chociażby skrzypce, akordeon, kontrabas czy klarnet, są również typowo kaszubskie instrumenty, które zadziwiają nie tylko nazwą, ale i wyglądem.

Wyjątkowo „widowiskowym” instrumentem są diabelskie skrzypce. Dawniej znane były na całym Pomorzu i służyły do odstraszania duchów w noc zaduszkową. Wbrew nazwie nie mają one nic wspólnego ze znanymi powszechnie skrzypcami, gdyż jest to  instrument perkusyjny. Diabelskie skrzypce mogą być różnych rozmiarów, najczęściej jednak mają wielkość człowieka. Jest to długi kij, na którym umocowany jest talerz perkusyjny – imitujący kapelusz, pod nim twarz diabła, liczne szarfy oraz skrzyneczkę (coś na kształt pudła rezonansowego). Gra na diabelskich skrzypcach polega na uderzaniu pałeczką w talerz, przy jednoczesnym uderzaniu całym instrumentem o podłoże.

Drugim ciekawym instrumentem jest burczybas, pierwotnie używany do celów obrzędowych.  Burczybas to beczułka bez dna, mająca jeden z otworów przykryty naciągniętą skórą, po środku której umieszczono pęk końskiego włosia (rzadziej bywają łańcuchy). Gra na nim polega na pociąganiu zwilżonymi palcami za włosie, które wydaje burczący dźwięk. Nie jest to taka prosta sprawa, o czy mogą przekonać się widzowie zapraszani przez muzyków do sprawdzenia się w roli „burczybasowych grajków”.

Innym instrumentem wykorzystywanym w kaszubskich zespołach folklorystycznych jest  bazuna (bizuna), której oryginalność polega nie tyle na wyglądzie (podobne instrumenty możemy spotkać na Mazowszu i na południu Polski), co na jej kaszubskiej nazwie. Bazuna ma kształt wydłużonej trąby (jej długość może wynosić od 1,5 m do 5 m) i dawniej stanowiła instrument pasterski lub rybacki, służący do sygnalizacji dźwiękowej (np. w czasie mgły). Zbudowana jest z dwóch części wydrążonego pnia, owiniętego korą lub tkaniną i okręconego łykiem lub okutego żelaznymi pierścieniami. Gra na bazunie wymaga nie tylko sporej pojemności płuc, ale i obecności drugiej osoby, która na swoim ramieniu podtrzymuje drugi koniec instrumentu. Najczęściej jest to kobieta w kaszubskim stroju ludowym.

W kaszubskiej kapeli możemy spotkać również inne ciekawie brzmiące (i z nazwy i z brzmienia)instrumenty, jak bastele (rodzaj trąbki) czy bandonie (coś na kształt małego akordeonu), a wszystko to po to, abyśmy mogli wspólnie odśpiewać …  ”Kaszëbsczé jezora, kaszëbsczi las, Kaszëbë, Kaszëbë wòłają nas”.

 

Chto chce spãdzëc dobré wczasë

Niech w kaszëbsczé jedze lasë

Tam, kaszëbsczé, dobri lëdze

Pòmògą mù w kòżdi biédze.

 

2x refren:

Kaszëbsczé jezora, kaszëbsczi las

Kaszëbe, Kaszëbe wòłają nas

 

Chtëren nie wié, dze to leżi

Niech le ten do Gdini bieżi

I na Skwerze tupnie nogą

To mù kòżdi pòdô drogã.

 

2x refren

 

Kto chce poznac piãkné brëtczi

niech nie sknerzy swojé dëtczi.

I wëjedze na Kaszëbe

rosną brëtczi nibë grzëbë.

 

2x refren

 

Obùj sobie dłudżé bòtë

zajedz do kaszëbsczi chatë.

I pros starké, bo cé dała

swoje dzéwczê, jeżlë chcała.

 

2x refren

 

Chòc w Kaszëbach stare charë,

W nich dzewczãta do robotë.

Z nich pécechë mdzesz, co trzeba,

nie zabraknie nigdë chleba.

Dodaj do:

Waszym Zdaniem

Wpisz wynik działania: Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.