Dębogórze, Dębogórze-Wybudowanie, Kazimierz, Kosakowo, Mechelinki, Mosty, Pierwoszyno, Pogórze, Suchy Dwór, Rewa

Dlaczego moje dziecko kłamie? Część I – wiek przedszkolny.

Październik 18, 2011 : Kultura i psychologia

dziecko Mijanie się z prawdą przez nasze dziecko, bez względu na jego wiek, przyprawia nas często o wewnętrzny  niepokój,  złość lub nawet gniew. Niejednokrotnie bywa to powodem nie tylko wewnątrzrodzinnych konfliktów, ale również przyczynia się do spięć na linii rodzic – nauczyciel. Jakby nie patrzeć – kłamstwa naszego dziecka może i mają krótkie nogi, ale też i ogromną siłę w tworzeniu przykrych sytuacji i emocji. Aby sobie z nimi radzić i móc zawczasu przeciwdziałać rozwijaniu się skłonności do kłamstw u naszych dzieci – warto uzmysłowić sobie kilka rzeczy. Po pierwsze, kłamstwo to świadome przedstawianie fałszywych faktów dla uzyskania określonych celów. Jeżeli więc małe dziecko opowiada niestworzone historie, które niczemu nie służą – to prawdopodobnie nie jest to kłamstwo, lecz fantazjowanie. Po drugie, inne są powody, dla których dzieci mijają się z prawdą w wieku 3 lat, a zupełnie inne, gdy mają one lat 13. Inne są też sposoby, dzięki którym można eliminować  zachowania tego typu u  dziecka, w zależności od wieku. Po trzecie, każdy okres rozwojowy ma swoje właściwości, które dorośli muszą wziąć pod uwagę  w procesie wychowawczym, jeżeli nie chcą popełnić kardynalnych błędów. Spróbujmy się przyjrzeć , jak to wygląda w różnym wieku i co można w związku z tym zrobić.

Wiek przedszkolny.

 Kiedy dziecko opowiada nam o tym, że spotkało UFO, uśmiechamy się pobłażliwie, czasami próbujemy je „prostować”, ale w gruncie rzeczy bawi nas jego „rozbuchana” wyobraźnia, i co najwyżej, nazwiemy je małym fantastą. Mniej wesoło jest jednak, kiedy dziecko z uporem powtarza, że rozbite na dywanie jajko przyszło do pokoju samo albo opowiada, jak to pani w przedszkolu nie pozwoliła mu zjeść obiadu. Skąd biorą się takie opowieści u małych dzieci? Otóż maluchy w wieku 3-4 lat mieszają świat realny ze światem fikcji,  co wynika przede wszystkim z ogromnego skoku w rozwoju fantazji i wyobraźni. Poza tym, dzieci w tym wieku nie mają jeszcze poczucia czasu – mylą to, co zdarzyło się kiedyś, z tym, co dzieje się aktualnie.  Nie potrafią odróżnić tego, co dobre od tego, co złe, jak również nie są  zdolne do wychwycenia różnicy pomiędzy tym co realne, a tym, co wynika  jedynie z ich własnych pragnień. Brak im właściwej perspektywy do oceny społecznych skutków swoich zachowań , gdyż postrzegają to co się dzieje przez pryzmat własnego „ja” i swoich potrzeb. Wszystkie te przesłanki powodują, że w większości przypadków mijania się z prawdą w tym wieku, powiemy raczej o zmyślaniu lub fantazjowaniu niż o świadomym kłamstwie. Świat dzieci urealnia się dopiero około 5-6 roku życia. Starszy przedszkolak  potrafi już świadomie skłamać, jeżeli wie, że mu się to opłaca. W tym wieku bez trudu odróżnia prawdę od kłamstwa i zdaje sobie sprawę, że to coś „brzydkiego” i dorośli nie lubią, kiedy dziecko kłamie. Ogólnie jednak, jest to wiek „moralności zewnętrznej”, tzn. że dla dzieci wszystko jest „dobre”, a ocena „dobre-złe” pochodzi od dorosłych – którzy stanowią ich sumienie i są strażnikami moralności dziecięcej. Na miarę swoich możliwości rozwojowych dzieci starają się podporządkować zasadom ustalonym przez dorosłych. Jeżeli jednak przedszkolak wybiera kłamstwo, jako radzenie sobie z trudną sytuacją, to u podstaw takiego zachowania leżą trzy rzeczy: zbyt wygórowane wymagania, przesadzone kary oraz ogromna atrakcyjność obiektu/zachowania, dla którego maluch przekroczył znaną sobie zasadę. Jeżeli chodzi o fantazjowanie – niepokój rodziców powinno budzić zbyt częste mijanie się dziecka z prawdą. Może to świadczyć o niezaspokojonej potrzebie uwagi ze strony rodziców albo dowartościowywaniu się z powodu nadmiernych wymagań otoczenia.

Jak sobie z tym radzić:

  1. Ułatwiaj dziecku trzymanie się zasady – unikaj sytuacji zbyt trudnych dla niego, czyli nie wódź go na pokuszenie.
  2. Jasno i konkretnie sprecyzuj zasady (nie za wiele). Mówienie: „Bądź grzeczny w przedszkolu” jest zbyt ogólne, a poza tym w odczuciu dziecka – ono zawsze jest grzeczne – to kolega nie chciał dać mu zabawki, więc ją sam zabrał (co najwyżej użył za dużo siły, ale to wina kolegi, bo się opierał).
  3. Wyraź swoją dezaprobatę odwołując się do zachowania, nie zaś do charakteru dziecka.
  4. Zwracaj uwagę na te momenty, w których dziecko zachowuje się właściwie – pochwal je. Mówienie o tym , co dobre – pokazuje dziecku drogę, którą warto podążać, a poza tym mówi mu, że potrafi zachować się w sposób pożądany.
  5. Dostosuj oczekiwania i wymagania do wieku dziecka, spokojnie przypominaj o zasadach, wystrzegając się rozwlekłych przemówień i odwoływania się do zbyt abstrakcyjnych przykładów.
  6. Konsekwentnie egzekwuj ustalone zasady.
  7. Nie mów małemu dziecku, że jego fantazje to kłamstwo czy nieprawda. Ono tak rzeczywiście czuje, więc co najwyżej będzie mu przykro, że rodzice nazywają go kłamczuszkiem. Raczej skwituj tak: „To ciekawe, ale tak bywa w bajkach, a jak było naprawdę?”.
  8. Przede wszystkim bądź przykładem prawdomówności – dzieci uczą się poprzez naśladownictwo, a poza tym, są dobrymi obserwatorami.

Czytaj więcej na ten temat

Dodaj do:

Waszym Zdaniem

Wpisz wynik działania: Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.